ابتلا به HIV را میتوان بر مبنای شواهد سرولوژیک و یا جدا کردن ژنوم ویروس با تکنیک های ملکولی مانند PCR   از خون تعیین کرد. با اینحال استفاده از روش های ملکولی  برای مقاصد تشخیصی تنها در موارد خاص نظیر ابتلا در دوره نوزادی توصیه شده و بطور معمول این تکنیک جایی برای تشخیص ابتلا ندارد، اگر چه روشهای کمی سنجش ژنوم ویروس در خون یا اندازه گیری بار ویروسی در پیگیری وضعیت بالینی و پاسخ به درمان موثر است. روشهای سرولوژیک بر مبنای سنجش و شناسایی آنتی بادی در مایعات بدن مبنای اصلی تشخیص را تشکیل میدهند. بطور معمول تشخیص HIV بر اساس جداسازی آنتی‌بادی داده میشود. تستهای سرولوژیک که برای جداسازی آنتی‌بادی بکار میرود بطور کلی به دسته تست‌های غربالگری ( یا تست اولیه) و تست‌های تائیدی (تکمیلی) طبقه بندی میشوند.

     تست الیزا بیشترین کاربرد را بعنوان تست غربالگری اولیه در سراسر جهان دارد و روش ایده‌آل محسوب میشود زیرا این روش مناسب‌ترین راه برای غربالگری تعداد زیاد نمونه (مانند نمونه خونهای اهدایی) بصورت روزانه است. در سالهای اخیر روش تقویت شده الیزا (نسل چهارم) که بطور همزمان قادر به شناسائی آنتی‌بادی و آنتی‌ژن است بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این روش تغییرات سرولوژیک زودتر مشخص شده دوره پنجره کاهش یافته است.

     آزمایش تائید کننده ابتلای به اچ آی وی، وسترن بلات western blot است. در این آزمایش نیز آنتی بادی های برخی از آنتی ژن های ویروس در نمونه خون سنجیده می شود. این آزمایش این مزیت را دارد که آنتی ژنهای متعدد HIV با وزن مولکولی کاملاً مشخص، باعث تولید آنتی بادیهای اختصاصی می شوند. این آنتی ژنها را می توان براساس وزن مولکولی آنها جدا و آنتی بادی های هریک از اجزا را براساس باندهای مجزا روی وسترن بلات شناسایی نمود.

     در حال حاضر در پروتکل کشوری تشخیص اچ آی وی هم چنان بر وجود دو آزمایش مثبت غربال گری الایزا و یک آزمایش مثبت تأئیدی وسترن بلات به عنوان تشخیص قطعی اچ آی وی تأکید می گردد.   .تست تشخیص سریع اچ آی وی می تواند با رعایت تمامی ضوابط این دستور عمل به عنوان جای گزین اولین تست غربال گری الایزا به کار رود.